Dowialis
![]() Cierniste pędy Dovyalis caffra | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | malpigiowce | ||
Rodzina | wierzbowate | ||
Rodzaj | dowialis | ||
Nazwa systematyczna | |||
Dovyalis E.H.F. Meyer ex Arnott J. Bot. (Hooker) 3: 251. Feb 1841[3] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
D. zizyphoides E.H.F. Meyer ex Arnott[3]. | |||
Synonimy | |||
| |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Dovyalis_caffra_fruit.jpg/220px-Dovyalis_caffra_fruit.jpg)
Dowialis[5] (Dovyalis E. Mey. ex Arn.) – rodzaj roślin z rodziny wierzbowatych (Salicaceae). Obejmuje 15[6] lub 19[7] gatunków. Rośliny te występują głównie w równikowej i południowej części Afryki, jeden gatunek (D. hebecarpa) rośnie na Cejlonie[7][6][5], a jako rośliny introdukowane obecne są także na: Antylach, Wyspie Św. Heleny i wyspach Oceanii[7].
Dwa gatunki są ważnymi roślinami owocowymi (D. hebecarpa i D. caffra) dostarczającymi soczystych owoców, spożywanych na świeżo i w postaci przetworów – dżemów, galaretek i soków[6][5]. Owoce D. hebecarpa dodawane są wraz z cukrem do araku w celu uzyskania substytutu sherry[6].
Nazwa rodzajowa utworzona została z greckiego słowa oznaczającego włócznię w nawiązaniu do podobieństwa kształtu cierni wyrastającej na pędach wielu przedstawicieli rodzaju[8].
Morfologia
- Pokrój
- Drzewa i krzewy uzbrojone w ciernie lub nie. Ciernie wyrastają pojedynczo z węzłów na pędach, na pniach i starszych gałęziach zdarzają się też rozgałęzione[7].
- Liście
- Skrętoległe, czasem skupione w pęczkach na krótkopędach. Najczęściej są trwałe, rzadziej opadają w porze suchej. Osadzone są na ogonkach liściowych, bez przylistków, o blaszce pojedynczej, całobrzegiej, karbowanej lub ząbkowanej. U wielu gatunków przejrzyście punktowanej (co widoczne jest pod światło)[7].
- Kwiaty
- Jednopłciowe (rośliny dwupienne), wyrastające pojedynczo lub zebrane po kilka w skrócone grona, stąd często wyglądające na pęczki. Kwiaty męskie i żeńskie mają pojedynczy okółek okwiatu składający się z 4–6 listków rozciętych niemal do nasady (rzadziej inna ich liczna – 3 lub więcej, do 9). Kwiaty męskie składają się z 10–50, rzadziej do 80 pręcików o cienkich nitkach, wyrastających z mięsistego dna kwiatowego, zwykle z dyskiem miodnikowym między nimi. Kwiaty żeńskie mają okwiat nieco większy, rzadko obecne są w nich prątniczki, zalążnia jest jednokomorowa lub w niepełnym stopniu podzielona na 2, 4 lub rzadko więcej komór. Szyjek słupka jest zwykle od 2 do 8, rzadko więcej. Znamię podzielone lub brodawkowate[7].
- Owoce
- Mięsiste jagody z nielicznymi nasionami[7].
Systematyka
- Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
Rodzaj z rodziny wierzbowatych (Salicaceae)[2]. W dawniejszych systemach klasyfikacyjnych zaliczany był do rodziny strzeligłowowatych (Flacourtiaceae)[4][5].
- Wykaz gatunków[7]
- Dovyalis abyssinica (A.Rich.) Warb.
- Dovyalis caffra (Hook.f. & Harv.) Warb.
- Dovyalis cameroonensis Cheek & Ngolan
- Dovyalis hebecarpa (Gardner) Warb.
- Dovyalis hispidula Wild
- Dovyalis keniensis E.V.Williams
- Dovyalis longispina (Harv.) Warb.
- Dovyalis lucida Sim
- Dovyalis macrocalyx (Oliv.) Warb.
- Dovyalis macrocarpa Bamps
- Dovyalis mollis (Oliv.) Warb.
- Dovyalis revoluta Thom
- Dovyalis rhamnoides (Burch. ex DC.) Burch. ex Harv. & Sond.
- Dovyalis rotundifolia (Thunb.) Harv.
- Dovyalis spinosissima Gilg
- Dovyalis verrucosa (Hochst.) Lign. & Bey
- Dovyalis xanthocarpa Bullock
- Dovyalis zenkeri Gilg
- Dovyalis zeyheri (Sond.) Warb.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-04-25] (ang.).
- ↑ a b Dovyalis. Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2020-04-25]. (ang.).
- ↑ a b Genus: Dovyalis E. Mey. ex Arn.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2020-04-25].
- ↑ a b c d Alicja i Jerzy Szweykowscy (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo "Wiedza Powszechna", 2003, s. 175. ISBN 83-214-1305-6.
- ↑ a b c d David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 309, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
- ↑ a b c d e f g h Dovyalis E.Mey. ex Arn.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2020-04-25].
- ↑ Ernst Schmidt, Mervyn Lotter, Warren McCleland: Trees and Shrubs of Mpumalanga and Kruger National Park. Jacana Media, 2002, s. 428. ISBN 978-1-919777-30-6.