Dominanta (statystyka)
![]() | Ten artykuł dotyczy dominanty w statystyce. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy. |
Dominanta (wartość modalna, moda, wartość najczęstsza[1]) – jedna z miar tendencji centralnej, statystyka dla zmiennych o rozkładzie dyskretnym, wskazująca na wartość o największym prawdopodobieństwie wystąpienia, lub wartość najczęściej występująca w próbie. Dla zmiennej losowej o rozkładzie ciągłym jest to argument, dla którego funkcja gęstości prawdopodobieństwa ma wartość największą.
Dominantą, w sensie szkolnym, nazywamy wartość występującą w danym zbiorze najczęściej.
Należy pamiętać, że dominantą może być więcej niż jedna wartość (np. w zestawie 2, 3, 3, 4, 5, 5, 7 dominantami są 3 i 5).
Przykład 1
Dana jest zmienna losowa, która przyjmuje pięć wartości z pewnymi prawdopodobieństwami
Wartość | Prawdopodobieństwo |
1 | 0,2 |
2 | 0,3 |
3 | 0,1 |
4 | 0,11 |
5 | 0,29 |
Wartość modalna dla tego rozkładu wynosi 2, ponieważ jest tam największe prawdopodobieństwo.
Przykład 2
Dla zestawu wartości {7, 8, 8, 9, 10, 10, 11} również da się określić wartości dominanty. Należy znaleźć element, który występuje najczęściej – jeśli jest ich wiele, wszystkie są dominantami. W tym przypadku wartości: 8 i 10 występują równie często (najczęściej w zestawie).
Zastosowania
Dominanta może być szczególnie użyteczna, gdy wartości zmiennej obserwowanej nie są liczbowe a opisowe – co uniemożliwia (bez przypisania wartości liczbowych) zastosowania m.in. mediany czy średniej arytmetycznej.
- w zbiorze {jabłko, gruszka, jabłko, pomarańcza, gruszka, banan, jabłko} dominantą jest jabłko;
- w klasie jest 5 brunetek, 3 blondynki i 4 szatynki – dominantą jest brunetka.
Dominanta jest często wykorzystywana w zagadnieniach społecznych czy ekonomicznych np. przy analizowaniu zagadnień płacowych, gdyż w niektórych przypadkach lepiej od powszechnie stosowanego średniego wynagrodzenia oddaje strukturę wynagrodzeń.
Np. w sklepie pracuje 5 osób: kierownik z wynagrodzeniem 10000 zł; zastępca 7000 zł i trzech sprzedawców po 1000 zł – średnie wynagrodzenie to 4 tysiące, a najczęstsze (dominanta) to 1000 złotych.
Porównanie średnia arytmetyczna – mediana – dominanta
Rodzaj | Definicja | Wartości | Wynik |
---|---|---|---|
Średnia arytmetyczna | Suma wartości podzielona przez liczbę elementów: | (1+2+2+3+4+7+9) / 7 | 4 |
Mediana | Wartość środkowa w rosnącym ciągu elementów (zbiorze danych) | 1, 2, 2, 3, 4, 7, 9 | 3 |
Dominanta | Najczęstsza (dominująca) wartość w zbiorze danych | 1, 2, 2, 3, 4, 7, 9 | 2 |
Zobacz też
![]() | Zobacz hasło dominanta w Wikisłowniku |
- mediana
- średnia arytmetyczna
Przypisy
- ↑ moda, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-10-02] .
Bibliografia
- Roman J.R.J. Nowak Roman J.R.J., Statystyka dla fizyków, Warszawa: PWN, 2002, s. 136, ISBN 83-01-13702-9, OCLC 68632451 .
- p
- d
- e
odmiany |
|
---|---|
nierówności | |
powiązane pojęcia |
- Britannica: topic/mode-mathematics
- БРЭ: 2221463
- DSDE: typetal