5 Dywizjon Samochodowy
![]() | |||
Historia | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Sformowanie | 1921 | ||
Rozformowanie | 1934 | ||
Tradycje | |||
Święto | 31 października, 16 maja | ||
Kontynuacja | 5 Batalion Pancerny | ||
Dowódcy | |||
Ostatni | ppłk Felicjan Madeyski-Poraj | ||
Organizacja | |||
Dyslokacja | |||
Rodzaj sił zbrojnych | |||
Rodzaj wojsk | wojska samochodowe | ||
|
5 Dywizjon Samochodowy (5 dsam) – pododdział wojsk samochodowych Wojska Polskiego II RP.
Formowanie i zmiany organizacyjne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Dow%C3%B3dztwo_5_dywizjonu_samochodowego.png/240px-Dow%C3%B3dztwo_5_dywizjonu_samochodowego.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Stadion_sportowy_5_dywizjonu_samochodowego.png/240px-Stadion_sportowy_5_dywizjonu_samochodowego.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Pow%C3%B3d%C5%BA_w_5_dsam_-_samoch%C3%B3d_ci%C4%99%C5%BCarowy.png/240px-Pow%C3%B3d%C5%BA_w_5_dsam_-_samoch%C3%B3d_ci%C4%99%C5%BCarowy.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Pow%C3%B3d%C5%BA_w_5_dywizjonie_samochodowym_-_motocykli%C5%9Bci.png/240px-Pow%C3%B3d%C5%BA_w_5_dywizjonie_samochodowym_-_motocykli%C5%9Bci.png)
Pierwsze jednostki samochodowe powstały samorzutnie w pierwszych dniach listopada 1918. W Krakowie powstał Zapasowy Korpus Samochodowy Okręgu Generalnego. Wykorzystywano sprzęt i materiały pozostawione przez wojska okupacyjne[2]. Jednostką dowodził ppłk Tadeusz Piotrowski[3]. W strukturze dyonu występowała między innymi Kolumna Szkolna Samochodów Pancernych. Jesienią 1925 roku kolumna została wyłączona ze składu wojsk samochodowych, podporządkowana dowódcy 8 Pułku Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego i przemianowana na 5 Szwadron Samochodów Pancernych.
Osobny artykuł: Organizacja pokojowa dywizjonu samochodowego.
W 1934 roku ze składu 2 Pułku Pancernego w Żurawicy zostały wyłączone i dyslokowane do garnizonu Kraków dwie kompanie czołgów i jedna kompania szkolna. Wymienione pododdziały połączone z 5 dsam utworzyły 5 Batalion Czołgów i Samochodów Pancernych, który później został przeformowany w 5 Batalion Pancerny.
19 maja 1927 Minister Spraw Wojskowych ustalił i zatwierdził datę święta dywizjonu na dzień 31 października[4]. 1 maja 1931 Minister Spraw Wojskowych zmienił datę święta z 31 października na 16 maja[5].
Dowódcy dywizjonu
Z tym tematem związana jest kategoria: oficerowie 5 Dywizjonu Samochodowego.
- mjr / ppłk sam. dr Tadeusz Kazimierz Piotrowski[a] (do III 1929[7][8][9][10])
- mjr sam. Wacław Hryniewski (1929 – X 1931[11])
- ppłk sam. Felicjan Madeyski-Poraj (X 1931[11] – IV 1934)
Odznaka pamiątkowa
21 kwietnia 1931 roku Minister Spraw Wojskowych, Marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 5 dsam[12]. Odznaka o wymiarach 42x42 mm ma kształt krzyża maltańskiego o ramionach zakończonych kulkami. W centrum umieszczono herb Krakowa, na ramionach krzyża wpisano rok 1918. Jego ramiona oplata opaska z napisem 5 DYWIZJON SAMOCHODOWY. Dwuczęściowa - oficerska wykonana w srebrze. Wykonanie: Franciszek Malina - Kraków[13].
Uwagi
Przypisy
- ↑ a b c Rudzki, Kulesza i Jeszka 1928 ↓, s. 1205.
- ↑ Madeyski 1928 ↓, s. 1157.
- ↑ Rudzki, Kulesza i Jeszka 1928 ↓, s. 1206.
- ↑ Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 19 maja 1927 r., Nr 16, poz. 174.
- ↑ Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 1 maja 1931 r., Nr 12, poz. 142.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929, s. 140.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1010.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 921.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 651.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929, s. 88.
- ↑ a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931, s. 333.
- ↑ Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 21 kwietnia 1931 r., Nr 11, poz. 129.
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 346.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2021-01-07].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Zygmunt Madeyski. Wojska samochodowe. (Szkic historyczny).. „Przegląd Wojskowo-Techniczny. Broń Pancerna”. 4 (6), s. 1157-1162, 1928. Warszawa: Drukarnia Ministerstwa Spraw Wojskowych; Dowództwo Saperów; Dowództwo Broni Pancernych; Dowództwo Wojsk Łączności.
- Piotr Rudzki, Jerzy Kulesza, Józef Jeszka. Krótki rys historyczny powstania i pracy formacyj samochodowych. „Przegląd Wojskowo-Techniczny. Broń Pancerna.”. 4 (6), s. 1193-1246, 1928. Warszawa: Drukarnia Ministerstwa Spraw Wojskowych; Dowództwo Saperów; Dowództwo Broni Pancernych; Dowództwo Wojsk Łączności.
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
- Jan Tarczyński, Krzysztof Barbarski, Adam Jońca: Pojazdy w Wojsku Polskim = Polish Army vehicles : 1918-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Ajaks" ; Londyn : Komisja Historyczna b. Sztabu Głównego PSZ, 1995. ISBN 83-85621-57-1.
- Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918–1947. Londyn: Zarząd Zrzeszenia Kół Oddz. Broni Pancernej, 1971.
- JanuszJ. Magnuski JanuszJ., Samochody pancerne Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa: Wydawnictwo WiS, 1993, ISBN 83-86028-00-9, OCLC 834071453 .
- p
- d
- e
Brygady zmotoryzowane: | |
---|---|
Pułki pancerne: |
|
Bataliony pancerne: | |
Bataliony czołgów lekkich: | |
Dywizjony pancerne: | |
Kompanie czołgów rozpoznawczych: | |
Kompanie czołgów lekkich: | |
Pociągi pancerne: |
|
Ośrodki Zapasowe Broni Pancernych: |
|
- p
- d
- e
Czołgi | |
---|---|
Samochody pancerne |
|
Ciągniki artyleryjskie | |
Samochody osobowe i ciężarowe | |
Pociągi pancerne |
|
Drezyna pancerna | |
Motocykle | |
Pojazdy prototypowe i doświadczalne |