Goudwinning in Suriname
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Tropenmuseum_Royal_Tropical_Institute_Objectnumber_60000720_Goudwassers_met_een_Long_Tom_op_het_t.jpg/260px-Tropenmuseum_Royal_Tropical_Institute_Objectnumber_60000720_Goudwassers_met_een_Long_Tom_op_het_t.jpg)
Goudwinning in Suriname betreft het geheel der exploratie en exploitatie van goud, zowel op grote als op kleine schaal in Suriname. Volgens schattingen van de Centrale Bank van Suriname is ongeveer 30% van de arbeidsbevolking werkzaam in de goudsector, waarvan de meeste in de illegale kleinschalige goudsector. De legale en illegale goudwinning produceren tezamen rond de 30.000 kilogram goud op jaarbasis.[1] Goudwinning in Suriname valt onder te verdelen in kleinschalige en grootschalige goudwinning. De goudvondsten zijn geconcenteerd in de Marowijne groensteengordel in Oost-Suriname.
In 2023 bedroeg de totale goudproductie 30107 kilogram. Dit was 12% minder dan in 2022.[2]
Geschiedenis
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Tropenmuseum_Royal_Tropical_Institute_Objectnumber_60000712_Het_zoeken_naar_goudhoudende_kwartsri.jpg/260px-Tropenmuseum_Royal_Tropical_Institute_Objectnumber_60000712_Het_zoeken_naar_goudhoudende_kwartsri.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/KAARTEN_SGD_-_Kaart_van_het_Zuid-Oostelijk_gedeelte_van_Suriname.jpeg/260px-KAARTEN_SGD_-_Kaart_van_het_Zuid-Oostelijk_gedeelte_van_Suriname.jpeg)
Waarschijnlijk is er al voor de komst van de eerste kolonisten goud gevonden in wat nu Suriname is. Daarna werd zelfs vermoed dat het legendarische goudland 'El Dorado' in de moeilijk doordringbare binnenlanden gesitueerd was. Gouverneur Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck stuurde in 1687 en 1688 een exploratie-expeditie op pad die echter geen resultaat opleverde. Bij de Blauwe berg aan de Surinamerivier werd na 1718 naar goud gegraven. Deze activiteit stopte na enige jaren omdat de kosten hoger waren dan de opbrengsten. Privéondernemers en de Sociëteit van Suriname deden daarna nog verschillende pogingen tot winning. Ook sommige Marrons en Creolen zochten op eigen houtje naar goud. Na de afschaffing van de slavernij veroorzaakte de ontdekking in 1876 van goud voor een kleine gold rush in de Sarakreek. De overheid zorgde in de periode 1875-1925 voor stimuleringsmaatregelen, waarbij ook de Lawaspoorweg werd aangelegd. Tussen 1881 en 1885 werd 3199 kilogram goud legaal uitgevoerd. Daarnaast vond er om belastingen te omzeilen de nodige smokkel plaats. Tweeduizend arbeiders hadden in die periode in de goudwinning een bestaan. Tussen 1881 en 1890 was goud het voornaamste exportproduct van de kolonie, maar van de opbrengst kwam slechts een klein gedeelte ten goede aan de Surinaamse economie.[3] De grootschalige winningsactiviteiten kwamen weer vrijwel tot stilstand door mismanagement, gebrekkige winningstechnieken, illegaliteit en een lage prijs op de wereldmarkt. De aanleg van de Lawaspoorweg werd nooit voltooid. Winning op kleine schaal kreeg wel meer kansen en in Paramaribo kwam de goudsmederij tot bloei die in het hele Caraïbische gebied bekendheid verwierf.
Nog in de jaren vijftig van de twintigste eeuw waren bij Benzdorp goudwinningsbedrijven actief. Door de aanhoudend lage goudprijs verliepen ook deze activiteiten.
Tweede goldrush en skalians
Een tweede 'gold rush' diende zich na 1970 aan als gevolg van snelle stijging van de goudprijs. Er werd door de overheid een winningsmethode geïntroduceerd waarbij men gebruikgemaakte van zandzuigers die werkten vanaf pontons (skalians) op de rivier. De Binnenlandse Oorlog verstoorde deze activiteiten vanaf 1986. Goudwinning werd toen voor een groot deel gecontroleerd door het Junglecommando, dat er een belangrijke bron van inkomsten aan had. Na de oorlog bleef in de jaren negentig mede door de moeilijke economische situatie de kleinschalige winning actief. In de eenentwintigste eeuw ontstond ook weer een op grotere schaal opererende goudindustrie zodat de tweede gold rush anno 2020 nog steeds voortduurt.[4]
De regering-Santokhi verlengde de vergunningen van de skalians na januari 2021 niet.[5] Anno 2020 zou er in Suriname nog plaats zijn voor minstens twaalf grote goudmijnen met een omvang zoals Iamgold en Newmont.[6] In november besloot de regering dat het gedoogbeleid van de skalians vooralsnog alleen wordt stopgezet op de Marowijne en Lawa. De vergunningen van zeven skalians van drie ondernemers in het binnenland worden verlengd tot eind 2021.[7] Aan het eind van 2021 legde het Openbaar Ministerie beslag op drie skalians in het Kriki Mofo-gebied in Marowijne. Twee zijn onbruikbaar gemaakt en een werd onder bewaking gesteld van het leger.[8] De vergunningen van de skalians zouden niet meer verlengd worden. In 2024 zijn ze er nog.[9]
Kleinschalige goudwinning
Kleinschalige goudwinning vindt voornamelijk plaats in de groensteengordels in Oost-Suriname, en dan met name in de alluviale goudplacers in hellingverweringsmateriaal en kreekafzettingen.[10] De goudafzettingen van Suriname zijn deel van het Guyanaschild, een oude geologische structuur die zich uitstrekt over 415.000 km² van Venezuela, de Guyana's en Brazilië.[11] Goudzoekers beginnen met het uitkiezen en exploreren van een mogelijke werkplek. De goudzoekers graven een aantal gaten van ongeveer twee meter diep. Meer kapitaalkrachtige ondernemers zetten een graafmachine in om diepere afzettingen te onderzoeken. Vervolgens wordt de inhoud van een gat gewassen met een baté of goudpan, om zodoende te weten te komen of er daadwerkelijk goud aanwezig is.
In de exploitatiefase wordt met een mijnbouwmachine, die door een generator aangedreven wordt en waaraan hogedrukspuiten gevestigd zijn, een gat van zand en klei ontdaan. Wanneer de goudhoudende bodemlaag bereikt is, wordt de modder door een zuigslang in een sluicebox ofwel spoelgoot gepompt. Een sluicebox bestaat uit twee of drie achter elkaar gemonteerde, schuingeplaatste houten bakken. Gouddeeltjes en andere zware materialen worden (deels) opgevangen achter ribbels en/of een metalen gaaswerk, en in de grove mat die de bodem van de sluicebox bedekt. Na enkele dagen of weken worden het gaas en de mat gewassen en het concentraat opgevangen. Bij het spoelen wordt kwik gebruikt. Kwik en goud vormen op de ratio 1:1 een amalgaam. Het amalgaam wordt verhit, waardoor het zwaar giftige kwik[12] verdampt en het goud achterblijft. De verhitting kan op twee manieren geschieden: in een gesloten systeem (retort) of op een houtvuur in een baté, al dan niet met bladeren afgedekt.[11]
De Surinaamse regering werkt anno 2021 aan de voorbereiding van een eigen goudbedrijf, die de sector duurzaam en veilig moet gaan maken en waarbij mens en milieu centraal staan.[13]
Brazilianen in de goudwinning
Tijdens de Binnenlandse Oorlog (1986-1992) tussen het Junglecommando en het Nationaal Leger raakten de marrons in het binnenland geïsoleerd van Paramaribo en de rest van Suriname. Dit werd nog verstrekt door de geldzuivering van 1986 waardoor biljetten binnen drie dagen in de stad omgewisseld moesten worden. Dit was in de praktijk vrijwel onmogelijk en een bewuste actie van het militaire regime om het geld in het binnenland waardeloos te maken. De geldzuivering betekende een impuls voor de kleinschalige goudwinning in het binnenland. Het Junglecommando kaapte de pontons van de overheid en wierf garimpeiro's (Braziliaanse goudzoekers) aan die kennis hadden van hydraulische goudwinning. Het gewonnen goud diende voor de financiering van het Junglecommando en was daarnaast een waardevast betaalmiddel in Frans-Guyana. Omdat de binnenlandbewoners ook afgesneden raakten van voortgezet onderwijs, kwamen veel jonge marrons in de goudsector terecht. Na de oorlog groeide de goudwinning uit tot een belangrijke arbeidssector. Rond 2009 werkten naar schatting veertien duizend mensen in de kleinschalige goudsector, onder wie drie- tot vierduizend Aucaanse marrons en tien- tot elfduizend Brazilianen.[14]
In 2009 vonden er rellen rond kerst in Papatam plaats, een wijk van Albina. Deze ontstond nadat een Braziliaan een marron doodstak tijdens een ruzie. Vrienden van het slachtoffer voerden daarna een aanval uit tegen Brazilianen.[15] Brazilianen werden mishandeld en beroofd, en met het groter worden van de groep liep de agressie uit op plunderingen, vernielingen en brandstichting.[16] Tijdens de rellen raakten dertien mensen gewond,[16] van wie drie ernstig.[17] Twintig Braziliaanse vrouwen werden in een hotel verkracht.[15]
Grootschalige goudwinning
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Rosebel_mine.png/260px-Rosebel_mine.png)
Bij grootschalige goudwinning zijn grote investeringen in exploratie, gebouwen, machines en infrastructuur noodzakelijk. Het Canadese bedrijf IAMGOLD/Rosebel Goldmines nv is sinds november 2006 voor 95% eigenaar van de Rosebelmijn. De overige vijf procent is van de staat. Deze mijn is ongeveer 80 kilometer ten zuiden van Paramaribo gelegen, in het district Brokopondo. De concessie beslaat een gebied van 170 km².
In 2004 sloot Suralco een contract met Newmont Overseas Exploitation Ltd voor de exploratie van haar Merian en Witlage goudconcessies. Dit gebied bevindt zich op 75 kilometer ten zuiden van de plaats Moengo en 30 km ten noorden van het Nassaugebergte. Na vier jaar van exploratieactiviteiten door Surgold, de gezamenlijke dochteronderneming, zijn onderhandelingen begonnen tussen Suralco, Newmont en de Surinaamse overheid over het beginnen van een goudmijn.[18] In 2014 werd een besluit genomen over het Merian goudproject. Voor dit project is een investering noodzakelijk van $ 900-1000 miljoen. In de goudmijn zal de staat Suriname voor 25% deelnemen.[19] Deze mijn, op vier uur rijden van Paramaribo, werd in november 2016 officieel geopend. De onderneming is het tweede in werking zijnde bedrijf op het gebied van grootschalige goudwinning in Suriname. Er wordt een opbrengst van 1000 kilo goud per maand verwacht.[20]
Grassalco, een staatsbedrijf, beschikt over mijnbouwrechten in drie gebieden: Maripaston, Lelygebergte en Goliathberg. Het bedrijf gebruikt sinds 2014 in Maripaston een gravity concentration plant voor het winnen van goud. De installatie scheidt met gebruik van veel water goud en andere zware metalen van zand en gesteente met behulp van zwaartekracht. Eventueel bij eerdere goudwinningsactiviteiten in de bodem achtergebleven kwik wordt hierbij ook verzameld.
Bijdrage aan economie
Ongeveer twee derde van het goud wordt gewonnen door de kleinschalige goudwinning (KG). Per jaar wordt ruim 30 ton goud geproduceerd en geëxporteerd. Goud heeft een aandeel van zo'n 60% in de totale exportwaarde van goederen.
Jaar | Productie GG (in kg) | Productie KG (in kg) | Totale productie (in kg) | Exportvolume (in kg) | Exportwaarde (in $ miljoen) |
---|---|---|---|---|---|
2009[21] | 13.262 | 17.905 | 31.167 | 29.564 | 872 |
2010[22] | 12.924 | 19.012 | 31.936 | 31.031 | 1225 |
2011 | 12.669 | 20.151 | 32.820 | 31.333 | 1569 |
2012 | 12.539 | 21.981 | 34.521 | 33.177 | 1669 |
2013 | 11.001 | 23.195 | 34.196 | 32.731 | 1411 |
2014 | 10.639 | 20.142 | 30.782 | 30.034 | 1266 |
Kaloti Suriname Mint House
In februari 2015 werd de Kaloti Suriname Mint House (KSMH), een goudraffinaderij in het district Para, actief. De raffinaderij is de eerste van zijn soort in Zuid-Amerika. Het is een joint-venture van de firma Kaloti uit Dubai, de Republiek Suriname en Surinaamse goudhandelaars.[23] Het zuiveren van goud door middel van raffinage verhoogt de exportwaarde. Bij volledige inwerkingstelling kan 60.000 kg goud per jaar verwerkt worden. De goudraffinage betekent voor Suriname een toename van de staatsinkomsten middels belastingheffing en levert arbeidsplaatsen op. Behalve de kleinschalige goudproducenten zullen op termijn ook IAMGOLD en Surgold hun goud bij Kaloti Suriname moeten laten zuiveren. Momenteel wordt de gehele goudproductie van Rosebel Goldmines nog in het buitenland gezuiverd en daar wordt ook de definitieve waarde vastgesteld.[24]
Problemen bij goudwinning
Illegale sector
Sinds januari 2011 bereidt de Commissie Ordening Goudsector plannen voor om te komen tot ordening van de kleinschalige formeel illegale goudwinning. De verwachting is dat de plannen voor ordening in 2016 gereed zullen zijn. De doelen van deze commissie zijn meerledig, maar het belangrijkste doel is dat de illegale goudwinningsactiviteiten worden gelegaliseerd.[25]
Medio 2019 vielen bij een aanval van ruim 100 gewapende illegale goudzoekers een dode en diverse gewonden. Zij richtten vernielingen aan en staken een graafmachine in brand bij de Rosebel-goudmijn.[26] De productie van de mijn werd direct na de aanval stopgezet. De politie greep snel in, vuurde waarschuwingsschoten af en verrichtte twee arrestaties.[26] De aanvallers zijn hoogst waarschijnlijk illegale goudzoekers, porknokkers, uit andere delen van Suriname.[26] De voorzitter van de Federatie van kleinschalige gouddelvers in Suriname geeft de autoriteiten de schuld. De regering zou zich niet aan de afspraken houden en voert geen transparant beleid over de kleinschalige goudmijnbouw.[27] Met haar acties drijft de regering de illegale goudzoekers tot wanhoop waardoor er geweldsuitbarstingen kunnen plaatsvinden.
De goudwinning zou officieel beperkt zijn tot het oosten van Suriname. Uit het natuurgebied van Kabalebo tegen de grens met Guyana aan komen niettemin terugkerend berichten over goudwinning, waartegen amper opgetreden zou worden.[28]
Kwik
Het gebruik van kwik in de kleinschalige goudwinning brengt grote milieurisico's met zich mee. De vrijkomende kwikdamp heeft een negatieve impact op de gezondheid van mens en dier. Consumptie van met kwik vervuilde vis resulteert in kwikvergiftiging. De anti-kwik beweging, Nokwik genoemd, zet zich op een interactieve manier in voor een kwikvrij Suriname. De beweging wordt internationaal en lokaal financieel gesteund door het Suriname Conservation Foundation (SCF), het Small Grants Programme (SGP) van de United Nations Development Program-Suriname (UNDP-Suriname),[29] het World Wide Fund for Nature Guianas (WWF Guianas) en de Suriname Environmental and Mining Foundation (SEMIF).
Suriname heeft het Minamataverdrag ondertekend dat verantwoord beheer en gebruik van kwik voorschrijft.[30]
Het gebruik van kwik gebeurt onder toestemming van de regering. Begin 2021 had het gebruik ervan moeten stoppen, maar zou dit moment volgens minister Silvano Tjong Ahin nog te vroeg zijn geweest om het verbod daadwerkelijk door te voeren.[31] In 2022 zei Tjong Ahin dat hij de goudverwerkingsbedrijven in Paramaribo wil verplaatsen, omdat ze zich in dichtbewoonde gebieden bevinden. Volgens hem zou dit niet op zeer korte termijn geregeld kunnen worden.[32][33]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Milieuvervuiling_door_goudwinning%2C_2022%2C_2.jpg/150px-Milieuvervuiling_door_goudwinning%2C_2022%2C_2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Milieuvervuiling_door_goudwinning%2C_2022%2C_6.jpg/150px-Milieuvervuiling_door_goudwinning%2C_2022%2C_6.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/Milieuvervuiling_door_goudwinning%2C_2022%2C_7.jpg/150px-Milieuvervuiling_door_goudwinning%2C_2022%2C_7.jpg)
Cyanide
De commissie Ordening Goudsector (OGS) neemt in 2020 een toename van het gebruik van cyanide waar in de kleinschalige goudsector. Alhoewel biologisch afbreekbaar, is cyanide ook zeer giftig voor mens en dier en daarom niet toegelaten. Er zijn meermaals Chinezen in Brokopondo aangetroffen die het gebruiken en er zijn goudvelden ontruimd waar gewerkt werd met de uit China afkomstige cyanidemiddelen Jin Chang en Wan Pai.[34]
Ontbossing
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/1rightarrow_blue.svg/15px-1rightarrow_blue.svg.png)
Goudwinning gaat meestal gepaard met ontbossing. Een recente studie van de Universiteit van Puerto Rico naar de mate van ontbossing in Suriname, Frans-Guyana, Guyana, Brazilië, Ecuador, Peru, Colombia, Venezuela en Bolivia toont aan dat tussen 2001 en 2013 1.680 km² aan tropisch bos verloren is gegaan door ontbossingsactiviteiten voor landbouw, goudwinning en illegale houtkap.[35][36] De Stichting voor Bosbeheer en Bostoezicht (SBB) is van mening dat ontbossing in Suriname toeneemt, maar nog niet alarmerend is. Tussen 2009 en 2013 was er, bij wereldwijd hoge goudprijzen, een toename aan ontbossing door kleinschalige goudwinning.[37] Verdere studie naar de mate van ontbossing als gevolg van goudmijnactiviteiten zal, met behulp van hoge resolutie satellietbeelden, worden uitgevoerd. Voor deze studie wordt door Suriname samengewerkt met Guyana, Frans-Guyana en Brazilië en de relevante nationale instituten.[38] De Forest Cover Monitoring Unit van SBB is belast met het verschaffen van informatie over de mate van ontbossing.
Verlies aan biodiversiteit
De biodiversiteit in Suriname is, mede door de verschillen in landschapstypen, hoog. Het overgrote gedeelte van Suriname wordt bedekt met bos. Het merendeel van de bossen is ongerept, als gevolg van de lage bevolkingsdichtheid. (2.7 mensen/ km²). De goudwinning vernietigd niet alleen de bossen, maar ook de bodem wordt zwaar verstoord. Dit leidt tot verlies aan biodiversiteit. Volgens de ornitholoog Otte H. Ottema is herbebossing tot nu toe onmogelijk gebleken, hoewel het op verschillende manieren geprobeerd is. Wat er achterblijft na de winning is een laterietwoestijn, met hier en daar groepjes bospapaja (Cecropia spp.) en wat gras.[39]
Zie ook
Externe links
- (en) De geschiedenis van de kleinschalige goudwinning (8 febr. 2013)
- Drone-video van de goudwinning in de Compagniekreek, 2023
Literatuur
- J.W. Brinck (1956): Goudafzettingen in Suriname (Gold deposits in Surinam) in: Leidse Geologische Mededelingen, Vol. 21, Issue 1, pp. 1-246. pdf
- Kioe-A-Sen, N., Van Bergen, M., Wong, T., & Kroonenberg, S. (2016): Gold deposits of Suriname: Geological context, production and economic significance, in: Netherlands Journal of Geosciences - Geologie en Mijnbouw, 95(4), pp. 429-445. doi:10.1017/njg.2016.40 pdf
Noten
- ↑ Central Bank of Suriname, Leading Sectors of Suriname. The impact of Mining, Agriculture and Tourism activities on the Economy 1970-2012, blz. 40-42.zie ook zesde milieu statistieken publicatie 2014, blz. 103 en 104. https://web.archive.org/web/20150211185552/http://www.statistics-suriname.org/index.php/statistieken/downloads/category/34-milieu-publicatie-2012.
- ↑ Dagblad Suriname, Totale goudproductie Suriname vorig jaar 30.107 kilogram, 8 maart 2024
- ↑ Buddingh', Hans (1995): Geschiedenis van Suriname, pag. 261-264, Uitgeverij Het Spectrum, Utrecht ISBN 90 274 3044 6
- ↑ Marieke Heemskerk (Paramaribo 2009): Kleinschalige goudwinning in Suriname. Een overzicht van sociaaleconomische, politieke, en milieu-aspecten, blz. 9-10. Rapport in opdracht van Centrum voor Studie en Documentatie van Latijns Amerika (CEDLA) Amsterdam, Nederland.
- ↑ Dagblad Suriname, Ministerie van NH is in gesprek met eigenaren van scalians, 17 sept. 2020. Gearchiveerd op 29 november 2021.
- ↑ De Ware Tijd, Suriname heeft ruimte voor nog twaalf grote goudmijnen, 19 sept. 2020
- ↑ United News, Gedoogd beleid skalians gaat nog even door, 20 nov. 2020. Gearchiveerd op 7 december 2021.
- ↑ Starnieuws, OM maakt 2 skalians onbruikbaar en neemt 1 in beslag, 10 december 2021. Gearchiveerd op 11 december 2021.
- ↑ Dagblad Suriname, Goudwinning in Surinaamse rivieren: Een ongrijpbare milieuramp, 19 augustus 2024
- ↑ Theo Wong, Salomon Kroonenberg & Pieter Augustinus (2017): Geologie en landschap van Suriname. LM Publishers, Volendam, 184 blz. ISBN 978-94-6022-459-1 blz. 97-100
- ↑ a b Heemskerk (2009), blz. 4
- ↑ Minamataziekte
- ↑ Suriname Herald, Regering blijft gesprekken voeren voor opzetten eigen goudbedrijf, 3 oktober 2021. Gearchiveerd op 6 oktober 2021.
- ↑ Hans Budding, De geschiedenis van Suriname, pag. 424-427, ISBN 9789041712516, 2012
- ↑ a b Het Parool, Explosie van geweld in stad Suriname, Patrick Meershoek, 26 december 2009
- ↑ a b Trouw, Goudkoorts zette Albina op scherp, Ank Kuipers, 29 december 2009
- ↑ Radio 10, Persbriefing, Chan Santokhi, minister van Justitie en Politie, 25 december 2009
- ↑ Heemskerk (2009), blz. 18
- ↑ Starnieuws.com
- ↑ NOS.nl, 20 nov. 2016, Nieuwe goudmijn gaat Surinaamse economie niet redden. Gearchiveerd op 15 april 2023.
- ↑ Centrale Bank van Suriname, Jaarverslag 2013, p. 8
- ↑ Centrale Bank van Suriname Jaarverslag 2014, p. 8, voor de jaren 2010 tot en met 2014. Gearchiveerd op 19 april 2022.
- ↑ Dubai’s Kaloti to set up gold refinery in Surinam, Trade Arabia, 16 maart 2013, bezocht 23 februari 2015. Gearchiveerd op 13 december 2022.
- ↑ Multinationals ontkomen niet aan lokale goudraffinage, Ivan Cairo, De Ware Tijd, 23 febr. 2015.
- ↑ Kabinet van de President
- ↑ a b c NOS Schade en gewonden bij aanval op Surinaamse goudmijn, 23 juni 2019, geraadpleegd op 31 juli 2019. Gearchiveerd op 31 juli 2019.
- ↑ DWTonline Regering verantwoordelijk voor dode in Rosebelmijn, 31 juli 2019, geraadpleegd op 31 juli 2019
- ↑ Dagblad Suriname, Is Kabalebo-gebied verboden gebied voor goudzoekers…?, 3 februari 2023. Gearchiveerd op 5 februari 2023.
- ↑ UNDP-Suriname. Gearchiveerd op 5 juli 2023.
- ↑ Suriname Herald, Suriname zal uitvoering blijven geven aan Minamata-conventie, 27 oktober 2023
- ↑ De Ware Tijd, Suriname haalt deadline uitbannen kwik niet, 26 jan. 2021
- ↑ United News, Gehalte kwikdamp in paramaribo nog altijd schrikbarend hoog, 28 september 2022. Gearchiveerd op 5 oktober 2022.
- ↑ United News, Goudverwerkingsbedrijven moeten op termijn weg uit dichtbewoonde gebieden, 30 september 2022. Gearchiveerd op 4 oktober 2022.
- ↑ De Ware Tijd, OGS merkt mogelijk nieuwe trend in klein goudmijnbouw, 30 okt. 2020. Gearchiveerd op 23 april 2021.
- ↑ Nora l Alvares-Berrios and T Mitchell Aide Global demand for gold is another treath for tropical forests
- ↑ The Guardian, High gold prices causing increased deforestation in South America study finds. Gearchiveerd op 5 juni 2023.
- ↑ Eliézer Pross Suriname niet vernietigend bezig met Amazonewoud, de Ware Tijd, 21 jan. 2015.
- ↑ RA, Studie ontbossing in de maak, Times of Suriname, d.d. 24 jan. 2015.
- ↑ https://www.birdlife.org/datazone/userfiles/file/IBAs/AmCntryPDFs/Suriname_nl.pdf.