100 meter (atletiek)
100 meter | ||||
---|---|---|---|---|
![]() | ||||
Start van de finale 100 m op de OS in 2012, Londen | ||||
Algemene gegevens | ||||
Organisatie | ![]() ![]() ![]() Mondiaal: IAAF | |||
Categorie | Hardlopen | |||
Locatie | Atletiekbaan | |||
Competities / Kampioenschappen | ||||
Kampioenschappen | BK / NK / EK / WK / OS Diamond League World Challenge | |||
Kampioenen | ||||
Belgisch kampioen | 10,15 Simon Verherstraeten 11,20 Delphine Nkansa | |||
Nederlands kampioen | 10,18 Elvis Afrifa 11,22 Tasa Jiya | |||
Wereldkampioen | 9,83 Noah Lyles 10,65 Sha'Carri Richardson | |||
Olympisch kampioen | 9,79 Noah Lyles 10,72 Julien Alfred | |||
Records | ||||
Belgisch record | 10,02 Ronald Desruelles 11,04 Kim Gevaert | |||
Nederlands record | 9,91 Churandy Martina 10,81 Dafne Schippers | |||
Europees record | 9,80 Marcell Jacobs 10,73 Christine Arron | |||
Wereldrecord | 9,58 Usain Bolt 10,49 Florence Griffith-Joyner | |||
Verwante sporten | ||||
Disciplines | 60m 200m 400m 800m 1000m 1500m 3000m 5000m 10000m 100km Halve marathon Marathon 4 x 100m 4 x 200m 4 x 400m 4 x 800m 4 x 1500m Zweedse estafette Veldlopen | |||
Verwante sporten | Snelwandelen Hordelopen Triatlon Duatlon | |||
Laatst bijgewerkt op: 14 augustus 2024 | ||||
|
De afstandloop van 100 meter is de kortste sprintwedstrijd die door senioren op een outdoor-baan gelopen wordt. Dit onderdeel wordt ook wel het koningsnummer van de atletiek genoemd.
In de 18e en 19e eeuw ontstonden op de Britse universiteiten wedstrijden die de voorlopers van de huidige atletiekwedstrijden waren. Springnummers en loopnummers waren toen al algemeen bekend onder de studenten. Aangezien men in Groot-Brittannië een ander meetsysteem hanteert, was de korte sprint daar geen 100 meter, maar 100 yard (91,4 meter). Toen ook de Fransen zich meer in atletiek gingen interesseren, wilde men een sprintafstand volgens het Europese meetsysteem. De 100 yard werd in 110 yard (100,54 meter) veranderd. Uiteindelijk werd beslist dat er op de Olympische Spelen 100 meter gelopen zou worden. De Britten hielden nog een tijd beide systemen aan maar kozen uiteindelijk toch voor de 100 meter.
Indeling
De 100 meter is een zeer korte afstand, wat niet wegneemt dat dit onderdeel een ingewikkelde indeling kent. De wijze waarop een bepaalde fase wordt ingezet, kan bepalend zijn voor winst of verlies.
- Fase 1 'De start'
De start is van essentieel belang bij een korte sprintafstand. De gemiddelde reactietijden zijn hier beduidend korter dan bij een 200 of 400 m en dat is ook psychologisch verklaarbaar. Hoe korter de sprintafstand, des te sneller moet de atleet reageren om goed te lopen. Sommige sprinters reageren sneller dan de door World Athletics vastgestelde 0,100 seconde-grens van een valse start. Mannen reageren in het algemeen sneller dan vrouwen, hoewel onder anderen Florence Griffith-Joyner hierop een uitzondering vormde. De reactietijd wordt elektronisch gemeten van het begin van het startschot tot er een zekere horizontale kracht op de startblokken wordt gedrukt. Het exacte mechanisme hierachter is niet bekend.
- Fase 2 'De versnelling'
In deze fase wint de sprinter snel aan snelheid, van 0 m/s naar 10 m/s. Hij doet dat door middel van kleine snelle passen. Naarmate de versnelling minder hard toeneemt, zal de atleet zijn pas vergroten. Deze fase eindigt afhankelijk van de sprinter tussen de 40 en 70 meter.
- Fase 3 'De topsnelheid'
In deze fase is de sprinter op zijn topsnelheid. Meestal wordt deze na zo'n 40 à 70 meter bereikt. Mannen halen tot 12 m/s (43,2 km/u), vrouwen halen tot 10,5 m/s (37,8 km/u).
- Fase 4 'De negatieve versnelling of vertraging'
Na enkele seconden topsnelheid houdt de atleet de snelheid niet meer vast en zal na 70-90 meter onvermijdelijk vertragen. Sommige atleten vertragen langzamer dan anderen, waardoor het lijkt of ze een eindsprint maken, maar dat is puur gezichtsbedrog. Om toch snelheid proberen te behouden, vergroot de atleet zijn pas.
- Fase 5 'De finish'
Eén pas voor de finish brengt de sprinter de borst naar voren. De tijd wordt immers gemeten wanneer de torso (dus niet een arm of het hoofd) over de finish komt.
Top tien aller tijden
Snelste mannelijke atleten wereldwijd
Rang | Tijd | Atleet | Land | Datum | Plaats | Wind |
---|---|---|---|---|---|---|
1. | 9,58 | Usain Bolt | ![]() | 16 augustus 2009 | Berlijn | +0.9 |
2. | 9,69 | Tyson Gay | ![]() | 20 september 2009 | Shanghai | +2.0 |
Yohan Blake | ![]() | 23 augustus 2012 | Lausanne | -0.1 | ||
4. | 9,72 | Asafa Powell | ![]() | 2 september 2008 | Lausanne | +0.2 |
5. | 9,74 | Justin Gatlin | ![]() | 15 mei 2015 | Doha | +0.9 |
6. | 9,76 | Christian Coleman | ![]() | 28 september 2019 | Doha | +0.6 |
Trayvon Bromell | ![]() | 18 september 2021 | Nairobi | +1.2 | ||
Fred Kerley | ![]() | 24 juni 2022 | Eugene | +1.4 | ||
9. | 9,77 | Ferdinand Omanyala | ![]() | 18 september 2021 | Nairobi | +1.2 |
Kishane Thompson | ![]() | 28 juni 2024 | Kingston | +0.9 |
Bijgewerkt tot 5 augustus 2024
Snelste vrouwelijke atleten wereldwijd
Rang | Tijd | Atleet | Land | Datum | Plaats | Wind |
---|---|---|---|---|---|---|
1. | 10,49 | Florence Griffith-Joyner | ![]() | 16 juli 1988 | Indianapolis | 0.0 |
2. | 10,54 | Elaine Thompson-Herah | ![]() | 21 augustus 2021 | Eugene | +0.9 |
3. | 10,60 | Shelly-Ann Fraser-Pryce | ![]() | 26 augustus 2021 | Lausanne | +1.7 |
4. | 10,64 | Carmelita Jeter | ![]() | 20 september 2009 | Shanghai | +1.2 |
5. | 10,65 | Marion Jones | ![]() | 12 september 1998 | Johannesburg | +1.1 |
Shericka Jackson | ![]() | 7 juli 2023 | Kingston | +1.0 | ||
Sha'Carri Richardson | ![]() | 21 augustus 2023 | Boedapest | -0.2 | ||
8. | 10,72 | Marie-Josée Ta Lou | ![]() | 10 augustus 2021 | Monaco | +0.4 |
Julien Alfred | ![]() | 3 augustus 2024 | Parijs | -0,1 | ||
10. | 10,73 | Christine Arron | ![]() | 19 augustus 1998 | Boedapest | +2.0 |
Bijgewerkt tot 14 februari 2024
Continentale records
Continent | Geslacht | Prestatie | Atleet | Land | Datum | Plaats |
---|---|---|---|---|---|---|
Afrika | M | 9,77 | Ferdinand Omanyala | ![]() | 18 september 2021 | Nairobi |
V | 10,72 | Marie-Josée Ta Lou | ![]() | 10 augustus 2022 | Monaco | |
Noord- en Midden-Amerika | M | 9,58 (WR) | Usain Bolt | ![]() | 16 augustus 2009 | Berlijn |
V | 10,49 (WR) | Florence Griffith-Joyner | ![]() | 16 juli 1988 | Indianapolis | |
Zuid-Amerika | M | 9,89 | Issamade Asinga | ![]() | 28 juli 2023 | São Paulo |
V | 10,91 | Rosangela Santos | ![]() | 6 augustus 2017 | Londen | |
Azië | M | 9,83 | Su Bingtian | ![]() | 1 augustus 2021 | Tokio |
V | 10,79 | Li Xuemei | ![]() | 18 oktober 1997 | Shanghai | |
Europa | M | 9,80 | Marcell Jacobs | ![]() | 1 augustus 2021 | Tokio |
V | 10,73 | Christine Arron | ![]() | 19 augustus 1998 | Boedapest | |
Oceanië | M | 9,93 | Patrick Johnson | ![]() | 5 mei 2003 | Mito |
V | 10,96 | Zoe Hobbs | ![]() | 2 juli 2023 | La Chaux-de-Fonds |
Bijgewerkt tot 22 augustus 2023
Ontwikkeling 100 m-wereldrecord
Mannen
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/World_record_progression_100m_men.png/500px-World_record_progression_100m_men.png)
Tijd | Atleet | Land | Datum | Plaats |
---|---|---|---|---|
10,6 | Don Lippincott | ![]() | 6 juli 1912 | Stockholm |
10,4 | Charley Paddock | ![]() | 23 april 1921 | Redlands |
10,31 | Percy Williams | ![]() | 9 augustus 1930 | Toronto |
10,2 | Jesse Owens | ![]() | 20 juni 1936 | Chicago |
10,1 | Willie Williams | ![]() | 3 augustus 1956 | Berlijn |
10,0 | Armin Hary | ![]() | 21 juni 1960 | Zürich |
9,952 | Jim Hines | ![]() | 14 oktober 1968 | Mexico-Stad |
9,93 | Calvin Smith | ![]() | 3 juli 1983 | Colorado Springs |
9,923 | Carl Lewis | ![]() | 24 september 1988 | Seoel |
9,90 | Leroy Burrell | ![]() | 14 juni 1991 | New York |
9,86 | Carl Lewis | ![]() | 25 augustus 1991 | Tokio |
9,85 | Leroy Burrell | ![]() | 6 juli 1994 | Lausanne |
9,84 | Donovan Bailey | ![]() | 27 juli 1996 | Atlanta |
9,79 | Maurice Greene | ![]() | 16 juni 1999 | Athene |
9,774 | Asafa Powell | ![]() | 14 juni 2005 | Athene |
9,74 | Asafa Powell | ![]() | 9 september 2007 | Rieti |
9,72 | Usain Bolt | ![]() | 31 mei 2008 | New York |
9,69 | Usain Bolt | ![]() | 16 augustus 2008 | Peking |
9,58 | Usain Bolt | ![]() | 16 augustus 2009 | Berlijn |
1 Deze tijd werd door een aantal lopers geëvenaard, onder meer door de Nederlander Chris Berger.
2 Sinds 16 oktober 1968 was de gemiddelde snelheid van de wereldrecordhouders op de 100 m (uitgezonderd die van Leroy Burrell in de periode van 6 juli 1994 tot 23 juni 1996) lager geweest dan die van de wereldrecordhouders op de 200 m (Tommie Smith, Pietro Mennea en Michael Johnson). Totdat Usain Bolt er op de WK van 2009 in Berlijn op de 100 m 9,58 s en op de 200 m 19,19 s van maakte.
3 Ben Johnson finishte hier als eerste in 9,79, maar werd positief bevonden in de dopingcontrole.
4 Powell liep deze tijd op 11 juni 2006 in Gateshead (GB) en in augustus 2006 tijdens de Golden League wedstrijd in Zürich (CH) opnieuw. Justin Gatlin evenaarde dit record op 12 mei 2006 in Doha, Qatar. Nadien werd zijn tijd van de tabellen gehaald wegens dopinggebruik.
Vrouwen
1 Over dopinggebruik werd alom gespeculeerd, maar dit is nooit aangetoond.
Ontwikkeling 100 m-Europees Record
Mannen
Tijd | Atleet | Land | Datum | Plaats |
---|---|---|---|---|
10,07 | Valeri Borzov | ![]() | 31 augustus 1972 | München |
10,01 | Pietro Mennea | ![]() | 4 september 1979 | Mexico-Stad |
10,00 | Marian Woronin | ![]() | 9 juni 1984 | Warschau |
9,871 | Linford Christie | ![]() | 15 augustus 1993 | Stuttgart |
9,86 | Francis Obikwelu | ![]() | 22 augustus 2004 | Athene |
9,80 | Marcell Jacobs | ![]() | 1 augustus 2021 | Tokio |
1 Dwain Chambers evenaarde het record, maar die tijd werd geschrapt wegens dopinggebruik.
Nederland
Snelste mannelijke sprinters
Rang | Tijd | Atleet | Datum | Plaats |
---|---|---|---|---|
1. | 9,91 | Churandy Martina | 5 augustus 2012 | Londen |
2. | 10,02 | Raphael Bouju | 10 juni 2023 | Genève |
3. | 10,12 | Taymir Burnet | 30 juni 2019 | La Chaux-De-Fonds |
4. | 10,13 | Solomon Bockarie | 7 juli 2016 | Amsterdam |
5. | 10,15 | Guus Hoogmoed | 23 juni 2007 | Vaasa |
6. | 10,16 | Troy Douglas | 26 juni 1999 | Apeldoorn |
10,16 | Joris van Gool | 30 juni 2019 | La Chaux-De-Fonds | |
8. | 10,18 | Elvis Afrifa | 28 juni 2024 | Hengelo |
9. | 10,20 | Nathanael Esprit | 6 juni 1999 | Boise |
10. | 10,22 | Chris Garia | 30 juni 2019 | Hechtel |
10,22 | Elvis Afrifa | 11 september 2022 | Assendelft |
Bijgewerkt: 9 juli 2024
Andere Nederlandse 100 m-sprinters:
- Timothy Beck
- Chris Berger
- Daniel van Leeuwen
- Patrick van Luijk
- Patrick Snoek
- Virgil Spier
- Dennis Tilburg
- Martijn Ungerer
- Daniel Ward
Snelste vrouwelijke sprintsters
Rang | Tijd | Atleet | Datum | Plaats |
---|---|---|---|---|
1. | 10,81 | Dafne Schippers | 24 augustus 2015 | Peking |
2. | 11,08 | Nelli Cooman | 27 augustus 1986 | Stuttgart |
3. | 11,10 | Jamile Samuel | 7 augustus 2018 | Berlijn |
4. | 11,11 | N'ketia Seedo | 20 augustus 2023 | Boedapest |
5. | 11,13 | Marije van Hunenstijn | 30 juni 2019 | La Chaux-De-Fonds |
6. | 11,17 | Els Vader | 14 juni 1986 | Lissabon |
7. | 11,22 | Tasa Jiya | 28 juni 2024 | Hengelo |
8. | 11,24 | Naomi Sedney | 13 april 2018 | Gainesville |
9. | 11,25 | Nadine Visser | 29 augustus 2020 | Utrecht |
10. | 11,27 | Jacqueline Poelman | 30 juli 1994 | Hechtel |
Bijgewerkt: 9 juli 2024
Andere 100 m sprintsters
België
Snelste mannelijke atleten
Rang | Tijd | Atleet | Datum | Plaats |
---|---|---|---|---|
1. | 10,02 | Ronald Desruelles | 11 mei 1985 | Naimette-Xhovémont |
2. | 10,06 | Simon Verherstraeten | 14 juli 2024 | La Chaux-de-Fonds |
3. | 10,14 | Patrick Stevens | 28 juni 1997 | Oordegem |
4. | 10,15 | Kobe Vleminckx | 14 juli 2024 | La Chaux-de-Fonds |
5. | 10,17 | Erik Wijmeersch | 28 juni 1997 | Oordegem |
6. | 10,26 | Andrew Reets | 17 juli 1999 | Brussel |
10,26 | Anthony Ferro | 30 juni 2001 | Brussel | |
8. | 10,29 | Antoine Snyders | 19 juni 2024 | Naimette-Xhovémont |
9. | 10,32 | Olivier Sekanyambo | 17 juli 1999 | Brussel |
10,32 | Kristof Beyens | 14 juni 2003 | Genève |
Bijgewerkt: 14 juli 2024
Snelste vrouwelijke atleten
Rang | Tijd | Atlete | Datum | Plaats |
---|---|---|---|---|
1. | 11,04 | Kim Gevaert | 9 juli 2006 | Brussel |
2. | 11,10 | Rani Rosius | 2 augustus 2024 | Parijs |
3. | 11,20 | Delphine Nkansa | 29 juni 2024 | Brussel |
4. | 11,28 | Cynthia Bolingo Mbongo | 19 juni 2021 | Nijvel |
5. | 11,37 | Marine Jehaes | 19 juli 2024 | Albi |
6. | 11,39 | Olivia Borlée | 12 augustus 2007 | La Chaux-de-Fonds |
7. | 11,40 | Nancy Callaerts | 7 juli 2002 | Brussel |
11,40 | Élodie Ouédraogo | 8 mei 2005 | Gent | |
9. | 11,41 | Lea Alaerts | 27 juli 1977 | Brussel |
11,41 | Hanna Mariën | 9 juli 2006 | Brussel | |
11,41 | Elise Mehuys | 15 juli 2023 | Heusden |
Bijgewerkt: 2 augustus 2024
Nederlandse Antillen
Antilliaanse 100 m-lopers
- Jairo Duzant
- Miguel Janssen
- Churandy Martina
- (en) Beste mannentijden allertijden (IAAF)
- (en) Beste vrouwentijden allertijden (IAAF)
- (en) Records (IAAF): 100 m mannen outdoor, 100 m vrouwen outdoor, 100 m mannen indoor (pagina niet meer beschikbaar) en 100 m vrouwen outdoor (pagina niet meer beschikbaar)
- De tot 2009 door de IAAF erkende wereldrecords zijn te vinden in: 12th IAAF World Championships In Athletics: IAAF Statistics Handbook. Berlin 2009. (pdf) 547 (mannen) en 640 (vrouwen). IAAF Media & Public Relations Department (2009). Gearchiveerd op 29 juni 2011. Geraadpleegd op 29 augustus 2015.
- Brant, J. en Waśko, J. (2010) World Women’s Athletics 100 Best Performers Year List 1926-1962 ABACUS - Zamość ISBN 978 83 61882 40 4
Externe link
- Prestaties diverse Nederlandse atleten door de jaren heen